Piotr Romanowski
Scoring w ubezpieczeniach nie jest już technicznym elementem kalkulacji składki. Stał się jednym z kluczowych narzędzi zarządzania ryzykiem, rentownością i strategią sprzedażową towarzystw.
W praktyce to właśnie scoring decyduje, czy klient otrzyma atrakcyjną ofertę, czy zostanie wyceniony defensywnie – a w skrajnych przypadkach nawet „wypchnięty” z portfela poprzez niekonkurencyjną składkę.
Aby zrozumieć jego znaczenie, trzeba najpierw przyjrzeć się temu, jak zmienił się sam model funkcjonowania rynku ubezpieczeniowego.
Jeszcze kilkanaście lat temu taryfikacja była stosunkowo przejrzysta. W ubezpieczeniach komunikacyjnych decydowały wiek kierowcy, pojemność silnika, miejsce zamieszkania i historia szkód. Modele były liniowe, a segmentacja stosunkowo szeroka. Oznaczało to, że dwie osoby o podobnych parametrach formalnych otrzymywały bardzo zbliżoną ofertę.
Wraz z rosnącą konkurencją cenową i spadkiem marż technicznych, towarzystwa zaczęły jednak poszukiwać precyzyjniejszych metod selekcji ryzyka. To właśnie w tym momencie scoring zaczął ewoluować – z narzędzia wspierającego aktuariów w element strategiczny całego modelu biznesowego.
Skoro bowiem rentowność portfela zaczęła zależeć od precyzyjnego różnicowania klientów, konieczne stało się sięgnięcie po znacznie bardziej zaawansowane narzędzia analityczne.
Scoring ubezpieczeniowy to model oceny ryzyka, który – na podstawie danych historycznych i bieżących – przewiduje prawdopodobieństwo szkody oraz jej potencjalną wartość. Co jednak istotne, współczesny scoring nie ogranicza się do klasycznego „czy klient spowoduje szkodę?”. Obejmuje on również:
Innymi słowy, scoring nie odpowiada wyłącznie na pytanie „jakie jest ryzyko?”, lecz również „czy ten klient będzie rentowny w całym cyklu życia polisy?”.
A skoro analiza staje się wielowymiarowa, naturalnie rośnie znaczenie danych.
Rozwój scoringu byłby niemożliwy bez eksplozji dostępności danych. Towarzystwa korzystają dziś z trzech podstawowych źródeł informacji:
W ubezpieczeniach komunikacyjnych coraz większą rolę odgrywa analiza stylu jazdy w modelach pay-how-you-drive. W majątkowych – dane meteorologiczne, mapy zagrożeń czy statystyki przestępczości.
W tym miejscu scoring zaczyna wykraczać poza klasyczną aktuarialną analizę szkód. Staje się elementem systemu big data, wspieranego przez modele machine learning, które uczą się na milionach rekordów i wykrywają zależności niewidoczne w tradycyjnych modelach liniowych.
To jednak prowadzi do kolejnego etapu – wykorzystania scoringu jako narzędzia strategicznego.
W warunkach ostrej konkurencji cenowej – zwłaszcza w segmencie OC komunikacyjnego – towarzystwa coraz częściej stosują zróżnicowaną politykę taryfową. Scoring pozwala im:
To właśnie tutaj pojawia się zjawisko tzw. price walking, czyli stopniowego podnoszenia składki przy odnowieniu polisy. Algorytm analizuje historię zachowań klienta i ocenia, czy podwyżka doprowadzi do jego odejścia.
W tym sensie scoring nie jest już wyłącznie narzędziem oceny ryzyka szkody, lecz instrumentem zarządzania relacją z klientem i optymalizacji przychodów.
Naturalnie rodzi to pytanie o granice takiego podejścia.
Wraz z rosnącą złożonością modeli scoringowych pojawiły się wyzwania regulacyjne. RODO wymaga, aby klient był informowany o zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji oraz miał prawo do uzyskania wyjaśnień dotyczących procesu przetwarzania danych.
KNF z kolei monitoruje, czy modele taryfikacyjne nie prowadzą do nieuzasadnionej dyskryminacji określonych grup. Scoring nie może opierać się na danych wrażliwych ani prowadzić do segmentacji opartej na niedozwolonych kryteriach.
Jednocześnie jednak regulator stoi przed wyzwaniem: z jednej strony musi chronić konsumenta, z drugiej – nie może ograniczyć rozwoju narzędzi, które stabilizują wyniki techniczne rynku.
To napięcie pomiędzy innowacją a ochroną konsumenta będzie w najbliższych latach jednym z kluczowych tematów branżowych.
Scoring pełni dziś trzy fundamentalne funkcje:
W kontekście dalszej digitalizacji – rozwoju telematyki, IoT w ubezpieczeniach majątkowych czy automatyzacji likwidacji szkód – znaczenie scoringu będzie rosnąć. Towarzystwa, które nie inwestują w rozwój modeli predykcyjnych, ryzykują utratę konkurencyjności.
Jednocześnie zbyt agresywne wykorzystanie scoringu może prowadzić do erozji zaufania klientów i zwiększonej presji regulacyjnej.
Scoring w ubezpieczeniach nie jest już wyłącznie narzędziem kalkulacyjnym. Stał się centralnym elementem strategii rynkowej towarzystw, wpływającym na taryfikację, segmentację, rentowność i relację z klientem.
Dla konsumenta oznacza to, że cena polisy nie wynika już tylko z kilku oczywistych parametrów. Jest efektem działania zaawansowanego modelu analitycznego, który ocenia nie tylko ryzyko szkody, ale także przewidywaną wartość klienta dla portfela.
Dla rynku oznacza to jedno: przyszłość konkurencji w ubezpieczeniach będzie rozgrywać się nie tyle na poziomie produktu, ile na poziomie algorytmu.
A to sprawia, że scoring przestaje być tematem technicznym – staje się jednym z kluczowych zagadnień strategicznych całej branży.
Piotr Romanowski
Polisa na życie to doskonałe rozwiązanie zabezpieczające nas pod kątem różnych wydarzeń, ale... czy ma ograniczenie terytorialne? Oto odpowiedź na to, czy polisa ubezpieczeniowa na życie zadziała nie tylko w Polsce, ale i za granicą.
Piotr Romanowski
Ubezpieczenia na życie z opcją inwestycyjną łączą w sobie dwa elementy: ochronę życia lub zdrowia oraz możliwość pomnażania kapitału. Statystyki potwierdzają, że w ostatnich latach Polacy coraz chętniej sięgają po takie produkty. Jak działają?
Anna Untek
W świecie ubezpieczeń coraz częściej mówi się o niedoubezpieczeniu – zjawisku, które w praktyce dotyka tysięcy osób. Chodzi o sytuację, gdy suma ubezpieczenia, czyli kwota wpisana w polisie, jest niższa od straty.
Piotr Romanowski
Ubezpieczenia kojarzymy najczęściej z samochodem, mieszkaniem czy zdrowiem. Rzadko kiedy myślimy o tym, że konsekwencje finansowe mogą wynikać nie tylko z wypadków drogowych czy poważnych chorób, ale też z codziennych sytuacji.
